طعم خوش خدمت به دیگران
بسم الله الرحمن الرحیم
سالروز میلاد یازدهمین امام شیعیان، امام حسن عسگری علیه السلام بر همگان مبارک باد.
از موضوعاتی که در اسلام بسیار بر آن تأکید شده و در کتب روایی، احادیث فراوانی از ائمه معصومین علیهم السلام آورده شده است و مورد اهمیت قرار گرفته است این است که هر انسانی باید دغدغه سایر انسانها را نیز داشته باشد و نسبت به دیگران و حتی هدایت و ارشاد آنها احساس مسئولیت کند و اگر ظلمی را مشاهده کرد در حد توان خود در مقابل آن ایستادگی کند. از سفارشات حضرت امیر علیه السلام به فرزندانش در ساعات آخر عمر شریفشان همین موضوع بوده که فرمود: "ستمدیده را یاری کنید".
در روایتی از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله نقل شده :
الخلقُ کلُهم عیالُ الله؛ فأحبُ الخلقِ الی الله أحسنُ الناسِ إلی عیاله؛
همه مردم اهل و عیال خدایند پس محبوب ترین افراد در نزد خداوند متعال، نیکوترینشان نسبت به عیال خداست یعنی کسانی که نسبت به دیگران بیشتر نیکی می کنند.
در روایات دیگر محبت و مهربانی و خیرخواهی به دیگران اوج خرد و خردورزی معرفی شده (رأس العقل بعد الدین التودد الی الناس) و یا خیر خواهی نسبت به دیگران را نصف ایمان برشمرده اند و گاهی خیرخواهی نسبت به دیگران را نیمی از عقل بر شمرده اند (التودد الی الناس نصف العقل، نصف الایمان).
این روایات؛ اهمیت خدمت رسانی به دیگران و دستگیری کردن از دیگران را در اسلام می رساند از بهترین عبادتها حتی با ارزش تر از اعتکاف یک ماهه در نزد خداوند، خدمت به دیگران معرفی شده است ( عون العبد اخاه یوما خیر من اعتکافه شهرا)؛
خورنده که خیرش برآید ز دست – به از صائمُ الدهرِ دنیا پرست
اینکه به دیگران خیری برسانی و نسبت به مشکلات دیگران بی اهمیت نباشی از خصلتهایی است که شاید به ارزشمندی آن، خصلتی نداشته باشیم.
در روایتی از امام حسن عسگری علیه السلام، به این نکته توجه شده است؛ ایشان می فرمایند:
خَصلتان لیس فوقَهما شیءٌ؛ دو ویژگی وخصلت است که بالاتر از این دو خصلتی نیست؛ الایمانُ بالله و نفعُ الإخوان؛ اولین ویژگی، ایمان به خداست و دوم نفع رساندن به دیگران است و ایندو از خصلتهای والایی هستند که مثل و مانند ندارند.
البته در شعر ادیبان و بزرگان گاه مبالغه می شود مثلا می گویند عبادت به جز خدمت خلق نیست اما حقیقت این است که به قول سعدی شیرازی؛
خنک آنکه آسایش مرد و زن – گزیند به آسایش خویشتن
خوشا به حال کسی که آسایش دیگران را به آسایش خودش ترجیح می دهد و همچنین در قرآن کریم ایثار و ترجیح دادن دیگران بر خود از صفات مومنین شمرده شده است، در سوره حشر، آیه 9 که در شأن مولا امیر المومنین علیه السلام نازل شده می فرماید: «وَ یوْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ». دیگران رو بر خودشان ترجیح می دهند هر چند خودشان نیازمند باشند؛ اینها مومن واقعی هستند.
هر انسانی ممکن است بر سر دو راهی «منافع شخصی» و «اخلاقیات» پایش بلغزد یا حداقل مردد شود، و کمی شک به جانش افتد و تصمیم گیری را برایش دشوار کند. اما مهم آن است که یک بار بتوان «بوی خوش اخلاق کریمانه» را به جان رساند و از عطر واقعی آن لذت برد.
در اینجا مناسب است خاطره زیبایی را از جناب عمار یاسر که ظاهراً هم سن و سال پیامبر خدا بوده است و به همین دلیل رابطه نزدیکی با ایشان داشته است, از کتاب بحارالانوار، (ج 16، ص 224) بیان شود؛
عمار یاسر می گوید: وقتی که در مکه بودم، شبانی می کردم و گوسفندانم را به چرا می بردم. رسول خدا نیز (که در آن موقع هنوز به پیامبری مبعوث نشده بود) گاهی شبانی می کرد.
روزی به ایشان عرض کردم: «ای محمد! آیا می خواهی گلّه را برای چرا به وادی فخ ببریم؟ من آنجا چراگاه خوبی سراغ دارم.»
ایشان موافقت کردند و من هم فردایش گوسفندانم را بردم. اما ایشان زودتر از من رسیده بودند پیامبر را دیدم که قبل از محدوده دشت در انتظار من ایستاده است. با کمال تعجب دیدم که ایشان به گوسفندانش اجازه وارد شدن به دشت را نمی دهد و از ورود گوسفندها جلوگیری می کند. وقتی که من را دید فرمود:
«چون با تو در این جا وعده کرده بودم، نخواستم زودتر از تو گلّه ام را بچرانم.»
حقیقتا همه انسان ها رو میشه در این لحظات امتحان کرد. اگر ذره ای دنیا طلبی در وجود انسان باشد، کمی هم به منافع خودش فکر می کند و اینقدر به حقوق دیگران اهمیت نمی دهد. اما آنکه دنیا طلب نیست و رضایت خدا را دارد و طعم ایمان حقیقی را چشیده است دیگران را بر خود ترجیح میدهد و خوشا به حال چنین شخصی که از مومنین است و از آن امتیازاتی که به مومنین وعده داده شده بهره مند خواهد شد.
خنک آنکه آسایش مرد و زن – گزیند به آسایش خویشتن (سعدی)
از خداوند درخواست می کنیم که به حق این مولود بزرگوار امام حسن عسگری علیه السلام طعم خوش خدمت به خلق را به همه ما بچشاند. ان شاءالله...
آمین یا رب العالمین.